Eolas Fúinn
Faoin Acht Féiniúlachta agus Teanga (Tuaisceart Éireann) 2022 ('an tAcht'), rinneadh foráil d’Oifig an Choimisinéara Gaeilge agus bunaíodh í i mí na Samhna 2025.
Bronnann an tAcht aitheantas oifigiúil ar stádas na Gaeilge i dTuaisceart Éireann, trí fhoráil a dhéanamh do na nithe seo:
- Ceapadh Coimisinéara Gaeilge,
- forbairt ar chaighdeáin dea-chleachtais i dtaca le húsáid na Gaeilge i measc na n-údarás poiblí, agus
- ceangaltas a chur ar údaráis phoiblí le haird a thabhairt ar na caighdeáin seo de réir mar is cuí.
Faoin Acht, aithnítear bealaí eile a dtugtar aitheantas oifigiúil don Ghaeilge, mar shampla trí ghealltanas Fheidhmeannas Thuaisceart Éireann glacadh le straitéis chun forbairt na Gaeilge a chur chun cinn agus a chosaint, trí obair an Fhorais Teanga Thuaidh-Theas (Foras na Gaeilge), agus trí sholáthar a bhaineann leis an Ghaeloideachas.
Is é an phríomhaidhm atá ag an Choimisinéir Gaeilge ná úsáid na Gaeilge sna húdaráis phoiblí a chothú agus a chosaint agus iad ag soláthar seirbhísí don phobal nó do sciar den phobal i dTuaisceart Éireann.
Dá réir sin, beidh sé de dhualgas ar an Choimisinéir caighdeáin dea-chleachtais a ullmhú maidir le húsáid na Gaeilge i soláthar seirbhísí (‘na caighdeáin’), monatóireacht a dhéanamh orthu agus iad a chur chun cinn. Agus beidh ar údaráis phoiblí aird a thabhairt ar na caighdeáin sin.
Faoin Acht, déantar foráil do nós imeachta gearán, le go mbeidh ar an Choimisinéir fiosrúchán a dhéanamh ar ghearáin ó bhaill an phobail a chreideann gur theip ar údaráis phoiblí cloí lena ndualgais chun aird chuí a thabhairt ar na caighdeáin dea- chleachtais.
A luaithe a fhorbrófar na caighdeáin, cuirfear ar fáil iad go forleathan agus cuirfear ar bun nós imeachta cuimsitheach le gearáin a dhéanamh.
An Coimisinéir Gaeilge – Pól Deeds
Cheap an Chéad-Aire agus an LeasChéad-Aire Pól Deeds mar an chéad Choimisinéir Gaeilge do Thuaisceart Éireann sa bhliain 2025.
D'oibrigh Pól roimhe seo mar POF ag An Droichead, eagraíocht Ghaeilge a chuireann teanga agus cultúr na Gaeilge chun cinn i ndeisceart Bhéal Feirste, agus níos moille, mar leas-POF ar Fhoras na Gaeilge, an comhlacht trasteorann atá freagrach as cur chun cinn na Gaeilge ar fud oileán na hÉireann.
Cluinimis Uaita
Tá Oifig an Choimisinéara Gaeilge ag iarraidh tuairimí ar na doiciméid seo a leanas:
- Dréachtscéim Chomhionannais 2026-2031 agus Dréachtphlean Gníomhaíochta Comhionannais 2026-2031
- Dréachtphlean Gníomhaíochta Míchumais 2026-2031
Cuirimid fáilte roimh aiseolas ó dhaoine aonair, ó ghrúpaí pobail, ó eagraíochtaí agus ó pháirtithe leasmhara le cuidiú linn ár gcur chuige maidir le comhionannas deiseanna, dea-chaidreamh agus cuimsiú daoine faoi mhíchumas a mhúnlú sna cúig bliana amach romhainn.
Tá an comhairliúchán ar fáil i mBéarla agus i nGaeilge:
- Béarla: https://consultations.nidirect.gov.uk/teo/consultation-on-the-irish-language-commissioner-s/
- Gaeilge: https://consultations.nidirect.gov.uk/teo/comhairli-ch-n-ar-dhr-achtsc-im-comhionannais-an-c/
Dáta deiridh an chomhairliúcháin: 29 Eanáir 2027
Déan Teagmháil Linn:
An Coimisinéir Gaeilge
Oifig an Choimisinéara Gaeilge,
Teach an Chomhionannais
Cearnóg Shaftesbury
Béal Feirste
BT2 7DP
eolas@coimisineir.org
Tá an suíomh idirlín seo á thógáil faoi láthair. Ar a chríochnú, beidh leabharlann d’fhoinsí úsáideacha a bhaineann le saincheisteanna teangacha mionlaigh le fáil air. Don am i láthair, iarrtar ort amharc ar na buntéacsanna seo a leanas:
- Comhaontú Aoine an Chéasta
- An Chairt Eorpach um Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh
- Identity and Language Act (Northern Ireland) 2022
Tá mé iontach sásta fáilte a chur romhat chuig an chéad eagrán de nuachtlitir Oifig an Choimisinéara Gaeilge. Coinneoidh an nuachtlitir seo ar an eolas thú fán obair s’againn a bhaineann le caidrimh dhearfacha a chothú leis na húdaráis phoiblí, le páirtithe leasmhara agus leis an phobal i gcoitinne. Fríd an nuachtlitir seo, gheobhaidh tú an t-eolas is déanaí ar an obair s’againn, ar fhorbairt na gcaighdeán dea-chleachtais agus agus scéala eile ó earnáil na Gaeilge ar fad.